Việc tiếp cận công bằng tới di sản có thể giúp giải quyết các thách thức toàn cầu như thế nào? Một cuộc đối thoại thăm dò - Tóm tắt bài đăng trên Blog

How can Equitable Access to Heritage Help Solve Global Challenges? An Exploratory Dialogue - Recap Blog

Posted 06 May 2026 by Brigitte Vézina, Dee Harris

Theo: https://creativecommons.org/2026/05/06/how-can-equitable-access-to-heritage-help-solve-global-challenges-an-exploratory-dialogue/

Bài được đưa lên Internet ngày: 06/05/2026

Giới thiệu 

Làm thế nào việc tiếp cận công bằng tới di sản có thể giúp giải quyết các thách thức toàn cầu? Đó là câu hỏi mà chúng tôi đã đặt ra trong Cuộc đối thoại thăm dò, một sự kiện lớn mà chúng tôi đã tổ chức vào ngày 29 tháng 4 năm 2026, tại Trụ sở UNESCO ở Paris, Pháp, để kỷ niệm Tuyên bố Di sản Mở (Open Heritage Statement - bản dịch sang tiếng Việt) và khám phá sự tương đồng của tuyên bố này với các ưu tiên của UNESCO trong việc giải quyết những vấn đề cấp bách nhất mà thế giới đang phải đối mặt ngày nay.

Trong bài đăng trên blog này, chúng tôi đặt sự kiện trong bối cảnh rộng hơn, nhìn lại một số điểm nổi bật từ các cuộc thảo luận, báo cáo về những bài học chính mà chúng tôi rút ra và mở đường cho những gì sẽ diễn ra tiếp theo.

Bối cảnh cuộc đối thoại

Cuộc Đối thoại này là đỉnh điểm của nhiều năm nghiên cứu và tham vấn, phân tích chính sách, xây dựng phong trào và huy động cộng đồng, cũng như các nỗ lực vận động toàn cầu hướng tới việc tiếp cận công bằng hơn tới di sản thuộc phạm vi công cộng trong môi trường kỹ thuật số. Bạn có thể đọc thêm về hành trình đã đưa chúng ta từ tầm nhìn chung đến hành động toàn cầu (bản dịch sang tiếng Việt). Là một cột mốc đáng chú ý, Cuộc Đối thoại đã quy tụ hơn 100 người tham gia, bao gồm nhân viên UNESCO, đại diện Phái đoàn Thường trực, Ủy ban Quốc gia, các nhà thực hành di sản văn hóa, nhà tài trợ và những người ủng hộ và đam mê di sản mở từ khắp nơi trên thế giới.

Chúng tôi tổ chức Cuộc Đối thoại này nhằm mục đích kép. Đây là thời điểm thích hợp để ghi nhận những nỗ lực chung của Liên minh Di sản Mở (Open Heritage Coalition) và mạng lưới đại sứ toàn cầu của nó trong việc xây dựng Tuyên bố Di sản Mở (bản dịch sang tiếng Việt), một tuyên bố về các nguyên tắc dựa trên niềm tin chung của chúng ta vào tiềm năng tích cực của việc tiếp cận công bằng tới di sản (bản dịch sang tiếng Việt). Sự kiện này được dành riêng cho sự làm việc chăm chỉ, năng lượng và tinh thần hợp tác đã biến những lý tưởng chung thành lời kêu gọi cụ thể để lấp đầy một khoảng trống chính sách quốc tế to lớn. Thực tế, mặc dù tiềm năng rõ ràng của di sản mở trong việc đạt được các mục tiêu chính sách quan trọng của UNESCO, vẫn còn nhiều rào cản không chính đáng và bất công đối với việc tiếp cận di sản trong phạm vi công cộng (bản dịch sang tiếng Việt), và Liên minh tin rằng cần có sự nâng cao nhận thức, huy động và ý chí chính trị mạnh mẽ hơn giữa các quốc gia thành viên UNESCO.

Do đó, Đối thoại cũng là một dịp thuận lợi để khám phá cách thức tiếp cận di sản dưới mọi hình thức có thể đóng góp đáng kể vào việc thực hiện nhiệm vụ của UNESCO trong việc giải quyết các thách thức toàn cầu. Cụ thể, đây là một cơ hội quan trọng để nâng cao nhận thức của các bên liên quan của UNESCO về tầm quan trọng của Tuyên bố Di sản Mở như một nền tảng cho các cuộc thảo luận sâu hơn trên nhiều lĩnh vực khác nhau trong nhiệm vụ của UNESCO và theo cách tiếp cận liên ngành, xuyên suốt, bao gồm các lĩnh vực bảo vệ, bảo tồn và chia sẻ di sản, tất nhiên, nhưng cũng bao gồm cả việc tiếp cận giáo dục, cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, cho đến sự sáng tạo nghệ thuật và đa dạng văn hóa, hòa nhập xã hội, trí tuệ nhân tạo có đạo đức, và nhiều hơn nữa.

Những bài học chính 

Cuộc thảo luận đã quy tụ các chuyên gia đa dạng từ khắp nơi trên thế giới và giới thiệu nhiều ví dụ thực tế cho thấy việc tiếp cận công bằng tới di sản thuộc phạm vi công cộng có thể tạo ra tác động tích cực đến nhiều ưu tiên của UNESCO, phù hợp với nhiệm vụ của tổ chức và hỗ trợ quyền cơ bản được tham gia vào đời sống văn hóa. Quan điểm của họ đã giúp chúng ta hiểu được tầm quan trọng của việc tiếp cận di sản trong môi trường kỹ thuật số cũng như những rào cản bất công đang cản trở việc tiếp cận đó.

Để biết thêm thông tin, bạn có thể xem chương trình đầy đủ, đọc tóm tắt chi tiết của từng phiên và xem các bản ghi bằng tiếng Anh và tiếng Pháp.

Một thông điệp mạnh mẽ đã kết nối những bài phát biểu này thành một câu chuyện mạch lạc: cần phải khẩn cấp giảm bớt những rào cản bất công cản trở việc tiếp cận và ngăn cản chúng ta duy trì các xã hội kiên cường và kết nối. Di sản mở là một phương tiện để thúc đẩy các mục tiêu chính sách văn hóa nhằm loại bỏ các rào cản kinh tế xã hội bất công đối với việc tiếp cận di sản trong môi trường kỹ thuật số, đặc biệt là phù hợp với Tuyên bố của Liên Hợp Quốc về Quyền của Người bản địa. Hành động tập thể toàn cầu hiện nay quan trọng hơn bao giờ hết, bởi vì nếu không có sự thống nhất chính sách toàn cầu, tiềm năng đầy đủ của di sản mở phần lớn vẫn chưa được hiện thực hóa. Triển vọng tương lai: Từ đối thoại đến khuyến nghị

Ký Tuyên bố Di sản Mở

Chúng tôi rất tự hào về những gì Liên minh Di sản Mở đã đạt được. Trước thời hạn đề ra, Liên minh đã hoàn thành mục tiêu xây dựng Tuyên bố Di sản Mở cùng với chiến lược và chiến dịch vận động toàn diện. Khi phong trào của chúng ta bước vào giai đoạn tiếp theo, Liên minh không còn nhận thêm thành viên mới. Là điểm tựa mới trong sáng kiến năng động này, chúng tôi khuyến khích các tổ chức và thể chế ký Tuyên bố Di sản Mở và tham gia vào động lực được gần 100 người ký đến nay xây dựng để thể hiện sự đồng thuận rộng rãi và sự ủng hộ toàn cầu. Để góp tiếng nói của bạn, hãy truy cập openheritagestatement.org và ký Tuyên bố ngay hôm nay.

Thăm dò tính khả thi của một Khuyến nghị Di sản Mở

Chúng tôi kêu gọi các quốc gia thành viên UNESCO tham gia đối thoại hướng tới các hành động bổ sung của UNESCO để đảm bảo quyền truy cập công bằng vào di sản thuộc phạm vi công cộng trong môi trường kỹ thuật số, thậm chí có thể bằng cách cùng nhau xây dựng một công cụ pháp quy mới, phù hợp với khung pháp quy hiện hành của UNESCO. Gần đây, UNESCO đã thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với mở thông qua Khuyến nghị Tài nguyên Giáo dục Mở (OER) 2019 (bản dịch sang tiếng Việt) và Khuyến nghị Khoa học Mở 2021 (bản dịch sang tiếng Việt). Những khuyến nghị này đã tạo ra những thay đổi mang tính đột phá. Một Khuyến nghị của UNESCO về Di sản Mở sẽ là bước đi hợp lý tiếp theo.

Để đạt được điều này, các quốc gia thành viên UNESCO nên xem xét tính khả thi của việc xây dựng một công cụ thiết lập tiêu chuẩn (một Khuyến nghị) nhằm chủ động thúc đẩy và khuyến khích các giải pháp mở để loại bỏ các rào cản trong việc tiếp cận di sản trong phạm vi công cộng, lưu ý đến các khung quản trị khác nhau quyết định cách thức chia sẻ và sử dụng di sản.

Chúng tôi tin rằng Cuộc đối thoại này, và các sáng kiến mới được thực hiện sau đó, sẽ tăng cường hơn nữa sự hợp tác giữa UNESCO và Creative Commons, khai thác những lợi ích cộng hưởng rõ ràng và tạo tiền đề cho các cuộc thảo luận quốc tế nhằm củng cố các thực tiễn tốt nhất và ghi nhận khát vọng chung của chúng ta: đảm bảo quyền truy cập công bằng tới di sản.