Hướng dẫn cấp phép CC. Sử dụng các giấy phép CC trong kỷ nguyên AI

CC License Guidance. Using CC Licenses in the Age of AI

"Helsingin olympialaiset 1952" by Olympia-Kuva Oy from the Helsinki City Museum is in the public domain.

Theo: https://creativecommons.org/cc-license-guidance/

Tải xuống Hướng dẫn cấp phép (bản dịch sang tiếng Việt)

AI đang thay đổi cách mọi người tạo lập, chia sẻ và tái sử dụng nội dung cũng như dữ liệu. Nó cũng đặt ra những câu hỏi mới về việc các tác giả và chủ sở hữu quyền muốn tác phẩm của mình được sử dụng như thế nào. Tuy nhiên, AI không làm thay đổi mục đích cốt lõi của các giấy phép CC: truyền tải các quyền được cấp phép trong phạm vi áp dụng của luật bản quyền.

Vì vậy, chúng tôi đã xem xét lại các hướng dẫn trước đây của mình và tự hỏi: "Liệu chúng còn phù hợp hay không?"

Câu trả lời ngắn gọn là: có.

Chúng tôi vẫn khuyến nghị sử dụng loại giấy phép CC linh hoạt nhất đáp ứng được mục tiêu chia sẻ của bạn. Trong một số trường hợp, có thể cần đến loại giấy phép hạn chế hơn. Tuy nhiên, giấy phép hạn chế hơn cũng có thể cản trở việc con người tái sử dụng mà không ngăn chặn được AI sử dụng, do nhiều hình thức sử dụng AI có thể nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của luật bản quyền.

Tài liệu hướng dẫn này giải thích lý do cũng như những gì giấy phép CC hiện có thể và không thể thực hiện liên quan đến AI. Nó cũng mô tả các nỗ lực rộng lớn hơn mà chúng tôi đang triển khai giải quyết các nhu cầu nằm ngoài phạm vi cấp phép bản quyền.

Câu hỏi và giải đáp

Nếu hướng dẫn trước đây vẫn còn tốt, vì sao chúng tôi lại công bố báo cáo mới này?

Bởi vì "vẫn còn tốt" không đồng nghĩa với việc "được hiểu đúng". AI đã gây ra nhiều sự mơ hồ về khả năng và giới hạn của giấy phép CC, và hướng dẫn mới này là cách chúng tôi giải đáp những thắc mắc đó.

Giấy phép CC là các công cụ về bản quyền. Chúng truyền tải các quyền được cấp phép trong phạm vi áp dụng của luật bản quyền.

AI đặt ra những vấn đề mới về cách thức truy cập và sử dụng nội dung và dữ liệu, bao gồm cả những hình thức sử dụng có thể không chịu sự điều chỉnh của luật bản quyền. Tại nhiều khu vực pháp lý, các quy định hiện hành về ngoại lệ và giới hạn quyền tác giả có thể cho phép một số hình thức sử dụng AI nhất định, bất kể tác phẩm đó đang sử dụng loại giấy phép nào. Giấy phép CC không làm vô hiệu hóa các ngoại lệ đó.

Sự khác biệt này rất quan trọng. Nếu một hành vi sử dụng nằm ngoài phạm vi bản quyền, việc thay đổi giấy phép sẽ không ảnh hưởng đến hành vi đó. Đó là lý do tại sao sự xuất hiện của AI rốt cuộc không làm thay đổi các khuyến nghị của chúng tôi về việc lựa chọn giấy phép CC. Điều này không có nghĩa là mọi hành vi các hệ thống AI sử dụng tác phẩm có giấy phép mở đều phù hợp. Nó chỉ có nghĩa là giấy phép CC hiện tại không phải lúc nào cũng là công cụ có thể điều chỉnh các vấn đề đó.

Vậy tại sao vẫn tiếp tục chia sẻ?

Mặc dù AI đặt ra những câu hỏi về việc chia sẻ, nhưng những câu hỏi đó không làm mất đi giá trị vì lợi ích cộng đồng của hoạt động chia sẻ.

Việc cấp phép mở giúp duy trì nguồn tri thức và văn hóa để mọi người có thể sử dụng, học hỏi, phát triển và chia sẻ. Các nhà nghiên cứu dựa vào đó để thúc đẩy tri thức. Các nhà giáo dục dựa vào đó để giảng dạy. Các chuyên gia lưu trữ và các tổ chức văn hóa sử dụng chúng để bảo tồn và giúp công chúng tiếp cận di sản. Các cộng đồng sử dụng chúng để sáng tạo và tham gia vào đời sống văn hóa.

Nguồn tài nguyên chung (commons) mang lại lợi ích cho tất cả chúng ta, và giải pháp đối với AI không nên là đóng cửa nguồn tài nguyên này. Hướng dẫn về Cấp phép này là một phần trong nỗ lực đó, tập trung vào những gì các giấy phép hiện tại của chúng tôi có thể và không thể thực hiện trong môi trường mới này. Khi việc cấp phép bản quyền đơn thuần là chưa đủ, chúng tôi đang nghiên cứu các phương thức tiếp cận mới. CC Signals (Tín hiệu CC) là một phần của nỗ lực rộng lớn hơn đó: một khuôn khổ linh hoạt, thân thiện với nguồn tài nguyên chung, nhằm truyền tải các mong muốn liên quan đến việc AI sử dụng nội dung và dữ liệu. Cũng giống như các giấy phép CC mang lại quyền lựa chọn về những quyền nào cần được giữ lại, CC Signals sẽ cung cấp nhiều tùy chọn đa dạng về thời điểm và cách thức tác phẩm được sử dụng trong AI.

Nếu tôi hoàn toàn không muốn AI sử dụng nội dung của mình thì sao?

Cách duy nhất để đảm bảo AI không sử dụng tác phẩm của bạn là không chia sẻ nó ngay từ đầu. Trong một số trường hợp, đây có thể là lựa chọn phù hợp. Tuy nhiên, việc chọn không chia sẻ — hoặc chia sẻ với các điều khoản hạn chế hơn — cũng đồng nghĩa với việc giảm đi nguồn tài liệu dành cho các nhà nghiên cứu, nhà giáo dục, chuyên gia lưu trữ và các hoạt động vì lợi ích công cộng vốn phụ thuộc vào quyền truy cập mở. Chúng tôi cho rằng cần có những lựa chọn khác ngoài việc chỉ có hai thái cực: chia sẻ tất cả hoặc không chia sẻ gì cả. CC Signals chính là giải pháp mà chúng tôi đang xây dựng để mang đến cho mọi người một hướng đi thay thế như vậy.

Đọc bài viết thông báo trên blog.