Giáo dục trong thời kỳ khủng hoảng và hơn thế: Tối đa hóa sự mềm dẻo của bản quyền

Brigitte Vézina and Cable Green, March 31, 2020

Theo: https://creativecommons.org/2020/03/31/education-in-times-of-crisis-and-beyond-maximizing-copyright-flexibilities/

Bài được đưa lên Internet ngày: 31/03/2020

Dịch COVID-19 đang tàn phá cuộc sống của hơn một tỷ người học - một nửa số sinh viên trên thế giới đã thấy các trường học và đại học của họ đóng cửa vì sự lan truyền chậm chạp của virus đó. Kết quả là, nhiều cơ sở giáo dục đang dịch chuyển sang học tập trên trực tuyến. Trong khi vài nhà giáo dục có thể đăng các tư liệu học tập hiện có của họ lên trên trực tuyến cho các sinh viên của họ, thì đối với một số khác, sự dịch chuyển lên trên trực tuyến đòi hỏi truy cập tới, và các quyền pháp lý để vĩnh viễn sử dụng và tùy biến thích nghi các tư liệu được những người khác phát triển. Điều này là trọng tâm nhu cầu cơ bản cho cả truy cập rộng rãi tới Tài nguyên Giáo dục Mở - OER (Open Educational Resources) và những giới hạn và ngoại lệ (L&E) cho các nhà giáo dục và những người học để tự do và hợp pháp sử dụng các tác phẩm có bản quyền vì các mục đích giáo dục.

Tài nguyên Giáo dục Mở (OER) là các tư liệu dạy, học và nghiên cứu hoặc (a) nằm trong phạm vi công cộng hoặc (b) được cấp phép theo cách thức cung cấp cho bất kỳ ai sự cho phép tự do không mất tiền và vĩnh viễn để tham gia vào các hoạt động 5R - giữ lại, sử dụng lại, làm lại, pha trộn, phân phối lại - Retain, Reuse, Revise, Remix, Redistribute.

Các giới hạn và ngoại lệ - L&E (Limitations and Exceptions) cho giáo dục làm cho có khả năng sử dụng các tác phẩm được bảo vệ vì các mục đích giáo dục không cần ủy quyền của người nắm giữ bản quyền (có hoặc không có thanh toán đền bù). L&E tồn tại để duy trì sự cân bằng đúng giữa các lợi ích của những người nắm giữ các quyền và những người sử dụng các tác phẩm được bảo vệ. L&E liên quan tới giáo dục biến động khắp các quyền tài phán và thường cho phép các sử dụng đặc thù nhất định có liên quan tới dạy, học, sử dụng riêng hoặc cá nhân, và trích dẫn. Ở một số quốc gia, những sử dụng đó được phép theo học thuyết làm việc công bằng hoặc sử dụng công bằng. Họ thường áp dụng trong mối quan hệ với các quyền tái sản xuất, xuất bản, biểu diễn, và truyền thông (bao gồm truyền thông trên trực tuyến), cũng như với triển khai các biện pháp bảo vệ kỹ thuật. Các luật nhất định cung cấp cho các giấy phép bắt buộc để tái sản xuất và tùy biến thích nghi vì các mục đích giáo dục. Những người sử dụng và các tác giả như nhau giành được từ việc ứng dụng L&E và các chính sách của nó nhằm tận dụng bản quyền cho giáo dục.

Được sứ mệnh phải xây dựng một thế giới bình đẳng hơn, truy cập được nhiều hơn, và đổi mới sáng tạo hơn dẫn dắt, Creative Commons từ lâu đã và và đang biện hộ cho giáo dục mở cũng như cung cấp hạ tầng pháp lý để hỗ trợ sáng tạo, chia sẻ và sử dụng OER. Chúng tôi cũng đã biện hộ cho việc mở rộng các giới hạn và ngoại lệ đối với các tư liệu bản quyền để sử dụng trong giáo dục.

Đối với nhiều người học và nhà giáo dục, đặc biệt ở các quốc gia thu nhập thấp, truy cập tới các tư liệu giáo dục là sự vật lộn hàng ngày, thậm chí những lúc bình thường. Vì vô số các rào cản, như chi phí các tài nguyên học tập cao tới mức cấm đoán, hay mê cung pháp lý của các quy định và các ngoại lệ bản quyền phức tạp, nhiều người học bị từ chối quyền con người cơ bản của họ về giáo dục.

Ở nhiều mức độ, sự khẩn cấp và những đổ vỡ hiện hành về y tế nó tạo ra xung quanh các cơ hội học tập là thời khắc cảnh tỉnh. Các thủ thư đang kêu gọi sự giải thích hào phóng về sử dụng công bằng, các nhà giáo dục và các giảng viên đang hào phóng chia sẻ OER, và các nhà xuất bản thương mại đang làm cho vài tư liệu giáo dục của họ sẵn sàng tự do không mất tiền trong một khoảng thời gian có giới hạn.

Why Open Education Matters from Blink Tower on Vimeo.

Việc giúp cho các giảng viên và những người học truy cập hợp pháp các tài nguyên học tập hiệu quả chắc chắn là hữu dụng trong khủng hoảng y tế toàn cầu; tương tự nó được yêu cầu sau khủng hoảng. Giáo dục mở không phải là sự sửa lỗi ngắn hạn cho một vấn đề đã qua - nó là một giải pháp dài hạn để đảm bảo truy cập bình đẳng, có sự tham gia của tất cả các bên tới các cơ hội học tập và các tài nguyên giáo dục.

Theo cách y hệt khoa học mở là khoa học tốt hơn (thế giới đang chia sẻ nghiên cứu COVID-19 để tạo ra thuộc vắc xin), giáo dục mở là giáo dục tốt hơn. Trong khi khủng hoảng đã không làm cho điều này được như vậy, nó nhắc nhở chúng ta rằng tất cả chúng ta cần thông minh hơn và có trách nhiệm hơn với các tài nguyên hữu hạn chúng ta có nên chúng ta có thể bổ sung thêm sự hồi phục cho các hệ thống giáo dục ở đó trẻ em cả thế giới phụ thuộc vào.

Có cơ hội trong khủng hoảng này để hiện thực hóa và thừa nhận một cách tập thể rằng các hệ thống giáo dục công lập toàn cầu có thể làm tốt hơn.

Các chính sách giáo dục mở đảm bảo nội dung được tiền nhà nước tạo ra hoặc mua sắm hoặc được cấp phép CC hoặc được hiến tặng vào phạm vi công cộng, sao cho công chúng đã trả tiền rồi cho tài nguyên giáo dục có truy cập tới tài nguyên đó. Khuyến cáo OER của UNESCO (bản dịch tiếng Việt) kêu gọi các chính phủ:

Creative Commons đã ra nhập Liên minh Năng động vì Khuyến cáo OER của UNESCO (Dynamic Coalition for the UNESCO OER Recommendation) và mạng các Tổ chức Phi Chính phủ về giáo dục mở để hỗ trợ các chính phủ quốc gia trong việc tạo lập, áp dụng và triển khai các chính sách giáo dục mở đó và khác.

Các giới hạn và ngoại lệ rộng rãi cho phép các nhà giáo dục và những người học truy cập và sử dụng hợp pháp các tài nguyên bản quyền vì các mục đích giáo dục, không cần sự ủy quyền từ những người nắm giữ các quyền.

Ở mức quốc tế, Ủy ban Thường trực về Bản quyền và các Quyền Liên quan của WIPO là diễn đàn nơi các thảo luận về các vấn đề quan trọng trong lĩnh vực bản quyền và các quyền liên quan diễn ra. L&E đã từng có trong chương trình nghị sự kể từ năm 2004 và, bổ sung thêm cho các hoạt động giáo dục, các thảo luận về L&E tập trung vào các thư viện và kho lưu trữ cũng như những người khuyết tật, đặc biệt những người khiếm thị (như được thừa nhận theo Hiệp định Marrakesh năm 2013). Creative Commons đang tích cực tham gia trong công việc liên quan tới WIPO và đã trình bày một tuyên bố chính thức cho SCCR về L&E.

Thông qua công việc chính sách của chúng tôi ở CC, chúng tôi hỗ trợ các sáng kiến pháp lý và chính sách (toàn cầu, khu vực và quốc gia) nhằm tùy biến thích nghi một hệ thống bản quyền lỗi thời sang môi trường số. Điều đó liên quan tới việc đảm bảo cho những người sử dụng có thể hưởng lợi từ L&E rộng rãi và rõ ràng cho các sử dụng trên trực tuyến, và, đặc biệt trong ngữ cảnh của giáo dục trên trực tuyến, rằng các nhà giáo dục và những người học có thể tận dụng được các khả năng được các công nghệ số chào để có trải nghiệm giáo dục tích cực mà không có những trở ngại không đáng có bị các quy định bản quyền không có đảm bảo, lỗi thời, hoặc không phù hợp áp đặt.